http://www.denaco.nl/intranet/ Intranet en Mon, 21 May 2012 05:08:07 +0000 http://www.denaco.nl/intranet/topic.php?id=33#post-58 di, 01 nov 2011 16:38:19 +0000 EdvanderVelden 58@http://www.denaco.nl/intranet/ <p>Beste mensen,</p> <p>als het goed is hebben jullie allen post gehad van GTC met de uitnodgiging voor een workshop Clownerie. De reacties tot nu toe zijn nog niet wat wij hadden gehoopt en we willen op beide dagen nog graag wat mensen erbij hebben.<br /> Als jullie wat meer info willen over mij of over wat de clown voor mij betekent kijk dan even op mijn site 3 x de w en dan actnplay.nl</p> <p>Laat deze mooie kans om kennis te maken met de clown in jezelf niet liggen en schrijf je in.</p> <p>Tot dan. </p> http://www.denaco.nl/intranet/topic.php?id=32#post-57 ma, 22 aug 2011 16:45:30 +0000 EdvanderVelden 57@http://www.denaco.nl/intranet/ <p>Ik ben erbij ;) </p> http://www.denaco.nl/intranet/topic.php?id=31#post-56 ma, 22 aug 2011 13:41:53 +0000 Willem Roeleveld 56@http://www.denaco.nl/intranet/ <p>Kijk dat is nu goed nieuws. Nu maar afwachten welke werknemers het netwerk van DeNaCo in gaan zetten</p> <p>@ John: wat kunnen we als coaches doen om dit in de publiciteit te brengen. Ik praat, denk en werk graag mee aan een oplossing voor deze uitdaging</p> <p>Groet<br /> Willem<br /> De SparringPartner </p> http://www.denaco.nl/intranet/topic.php?id=32#post-55 ma, 22 aug 2011 13:37:25 +0000 John Giezen 55@http://www.denaco.nl/intranet/ <p>Door: coach en inspirator Ed van der Velden</p> <p>Ervaar tijdens deze workshop, op een ontspannen en komische wijze, hoe je jezelf een spiegel voor kunt houden en de verschillende persoonlijkheden van de mens (ego posities) zult herkennen. </p> <p>Naast de humor zul je persoonlijke leerdoelen herkennen zoals:<br /> samenwerken, inzicht krijgen, accepteren, bewust worden van de gemakken en ongemakken van je lichaam, concentreren, verbinding maken, aanvoelen van de ander, lef tonen, zelfbeheersing, het ijs breken, elkaar echt zien en horen, groepsgevoel creëren, mensen bewust maken van hun gedrag (zonder te oordelen), omgaan met geven/krijgen van complimenten, weer even kind worden, spelen met emoties, improviseren, non-verbaal communiceren, goed opletten, lol maken en plezier beleven.</p> <p>Clown zijn, ook al is het maar voor even, is een bevrijdende ervaring die je helpt om jezelf te accepteren zoals je bent !</p> <p>Ed van der Velden gebruikt de clown als speels middel om zonder oordeel naar onszelf en elkaar te kijken. Laat zien wat je voelt: blijdschap, boosheid, angst of verdriet. De clown is een open boek en verdoezelt niets, hij accepteert alles wat er is. Dus je hoeft je niet anders voor te doen en ook niet je best te doen om grappig te zijn, de lach of de traan komt vanzelf. Wat je van de clown leert kun je in je dagelijks leven en op je werk gebruiken.</p> <p>In deze workshop kun je al deze kwaliteiten bij jezelf ontdekken en ervaren.</p> <p>Met eenvoudige opdrachten wordt de speelsheid gewekt en de durf tot improviseren vergroot. Zo ontstaat een dynamisch programma met leuke spelvormen waarin je elkaar op humoristische wijze anders leert kennen.</p> <p>Spelervaring is niet nodig, gewoon jezelf zijn en dit te laten zien, daar gaat het om. Er valt veel te lachen en je mag volop van je eigen en van ieder ander zijn inbreng genieten.</p> <p>Laat de clown in je ontwaken en geniet van hem voor de rest van je leven. </p> <p>Overige informatie:<br /> Duur van de workshop: 2,5 uur<br /> Aantal deelnemers: minimaal 8<br /> maximaal 12<br /> Data: nog in te vullen (september)<br /> Locatie: Dordrecht, Gouda, Den Haag<br /> Kosten: deelname kosten incl. koffie / thee € 55,00 per persoon,<br /> voor DeNaCo leden € 22,50<br /> Voor aanmelden: Stuur een mail naar <a href="mailto:info@denaco.nl">info@denaco.nl</a><br /> o.v.v. Workshop Clownerie </p> http://www.denaco.nl/intranet/topic.php?id=31#post-54 ma, 22 aug 2011 12:00:19 +0000 John Giezen 54@http://www.denaco.nl/intranet/ <p>Werknemers willen begeleiding externe coach</p> <p>AMSTERDAM - Een coach, een goed beoordelingssysteem en één-op-één gesprekken met leidinggevenden. Dat vinden werknemers belangrijk. </p> <p> Werknemers stellen één-op-één gesprekken op prijs </p> <p>Dit blijkt uit een onderzoek van uitzendbureau Unique onder ruim 4.000 respondenten. Meer dan de helft (52 procent) van de werknemers hecht belang aan begeleiding door een externe coach voor hun persoonlijke ontwikkeling. Het maakt een werkgever zelfs aantrekkelijker, vinden deze werknemers. </p> <p>Daarnaast zegt 38 procent begeleiding door een interne coach te willen. De ondervraagde medewerkers melden dat ze coaching belangrijker vinden dan een opleiding. Slechts zes procent zou graag een externe opleiding willen volgen en drie procent een interne. </p> <p>Voor een vijfde van de werknemers is een gestructureerd beoordelingssysteem ook een pluspunt. Tot slot vindt twaalf procent regelmatige één-op-één gesprekken met leidinggevenden heel belangrijk. </p> <p>Uit de Telegraaf 20-08-2011 </p> http://www.denaco.nl/intranet/topic.php?id=30#post-52 wo, 27 jul 2011 19:48:17 +0000 EdvanderVelden 52@http://www.denaco.nl/intranet/ <p>Hallo coaches<br /> gisteren mijn eerste intake-gesprek gehad met een collega.<br /> Ik was best nerveus, dit is een collega met een behoorlijk harde buitenkant. Mijn intro van de TA verliep hortend en stotend maar naarmate het verder ging, liep het steeds beter. Binnen no-time had ik het volledige vertrouwen en werd de muur afgebroken. Viel nog wel in de valkuil van gesloten vragen, gelukkig werden die met hele zinnen beantwoord. wat erg hielp was dat haar thema voor mij heel herkenbaar was en ik dus uit eigen ervaring kon coachen. het was heerlijk om te doen en ik heb er een berg zelfvertrouwen van gekregen. Ik heb nu als het goed is binnenkort weer een gesprek met iemand anders waar ik de DISC ga proberen. Groeten Ed </p> http://www.denaco.nl/intranet/topic.php?id=28#post-51 wo, 22 jun 2011 15:28:57 +0000 Joke Freijsen 51@http://www.denaco.nl/intranet/ <p>Leuke website Ed!</p> <p>... het vrije kind in de mens zoekt zijn weg in iedere vorm van communicatie om zich te verbinden vanuit liefde, de angst voorbij, ontwapenend filmpje!!!!</p> <p>Joke </p> http://www.denaco.nl/intranet/topic.php?id=28#post-50 wo, 22 jun 2011 10:34:52 +0000 EdvanderVelden 50@http://www.denaco.nl/intranet/ <p>Dit gaan wij toch zeker ook een keer doen met zijn allen. Doe ik het met neus ;) </p> http://www.denaco.nl/intranet/topic.php?id=28#post-48 di, 31 mei 2011 13:11:57 +0000 Jolanda Roos 48@http://www.denaco.nl/intranet/ <p>prachtig filmpje. kreeg er tranen van in mijn ogen.</p> <p>Gr yolanda </p> http://www.denaco.nl/intranet/topic.php?id=28#post-47 do, 26 mei 2011 07:27:55 +0000 Rijsdijk Reamon 47@http://www.denaco.nl/intranet/ <p>Leuk filmpje! Dit is toch ook een examenopdracht? </p> http://www.denaco.nl/intranet/topic.php?id=28#post-46 wo, 25 mei 2011 20:29:49 +0000 John Giezen 46@http://www.denaco.nl/intranet/ <p>Kijk eens op de home page van denaco. Er is en filmpje geplaatst over strooks. Geven is ook ontvangen, en het kost niets. Klik de link aan. Leuk om te zien. </p> http://www.denaco.nl/intranet/topic.php?id=27#post-44 vr, 01 apr 2011 14:20:05 +0000 Margreet Boerma 44@http://www.denaco.nl/intranet/ <p>HET INTAKEGEPREK</p> <p>De eerste stap is een veilige omgeving te creëren, waar vertrouwen een belangrijke factor is.<br /> Een veilige omgeving speelt hierbij een belangrijke rol.</p> <p>Stap 1. </p> <p>Welkom<br /> Voorstellen<br /> Plaats en positie<br /> Oogcontact</p> <p>Tijdens de eerste fase van het intake gesprek zal de coachee met een vraag beginnen. Als dit niet gebeurt refereert de coach aan het eerdere (waarschijnlijk) telefonische contact met zinnen als: Als ik het goed heb begrepen zou je …………<br /> Om dit te bereiken is het van belang om je echt in te leven in de coachee.<br /> Hier is het van groot belang om goede open vragen te stellen en echt naar de coachee te luisteren.</p> <p>Stap 2.</p> <p>Je legt uit dat het van belang is om elkaar te leren kennen en dat je graag wilt weten wie de coachee echt is. Je begint met vragen te stellen over:<br /> Wonen, Werk, Wederhelft.<br /> Als de persoonlijke of bedrijfsmatige situatie duidelijk is ga je door met de volgende stap.</p> <p>Stap 3.</p> <p>Hiervoor kun je de D.D.D. vragen gebruiken.</p> <p>Droomvraag: Wat zou je graag willen bereiken?<br /> Als je morgen wakker wordt en al je wensen zijn vervuld hoe zou je leven er<br /> dan uitzien?</p> <p>Denkvraag: Hoe zou je daar kunnen komen?<br /> Wat heb je nodig om dit te bereiken?</p> <p>Doen: Het voorstellen van een actieplan om er samen aan te gaan werken.</p> <p>Gebruik L.S.D. zodat de coachee ook weet dat je het goed begrepen hebt.</p> <p>Bepaal waarmee je de coachee gaat helpen.<br /> Je gaat nu uitleggen hoe je samen gaat werken en waarom.<br /> Afhankelijk van de tijd kun je kiezen meteen stap 4 te maken of dit in de volgende sessie te gaan doen.</p> <p>Stap 4. </p> <p>Wat ga je inzetten om deze coachee te helpen?</p> <p>Je hebt een keuze gemaakt. Ga je reflecteren of middels de T.A. coachen om de nodige ego-positie te versterken. Gebruik je DISC als coachingsmodel of ga je de kernkwadranten inzetten om de coachee weer in zijn/haar kracht te zetten.</p> <p>4.1</p> <p>Je kunt middels reflectie de coachee helpen een beter inzicht te krijgen in de toekomstige situatie waarbij je al de eventuele belemmeringen uit laat spreken en uiteindelijk de coachee in beweging gaat zetten richting zijn of haar doel.</p> <p>Vragen als: Wat belemmert je tot nu toe om je doel te bereiken?<br /> Wat zou je moeten doen om je doel te bereiken?<br /> Wat zou je moeten laten om je doel te bereiken?<br /> Wat zou je anders moeten gaan doen?<br /> Etc.<br /> 4.2</p> <p>Als je merkt dat er in de ego-positie van de coachee belemmeringen liggen om het doel te bereiken begin je met de uitleg van de verschillende ego-posities.<br /> Je vraagt de coachee of hij/zij dit herkent. Daarna vraag je welke ego-positie op dat moment het meest op hem/haar van toepassing is.<br /> Je kunt dan een persoonlijkheidsprofiel laten maken en aan de hand van de analyse samen kijken of de kenmerken van de ego-positie ook passen bij de eigenschappen of vaardigheden die nodig zijn om het doel te halen.</p> <p>Daarna maak je aan de hand van jouw informatie een stappenplan om de benodigde competenties te ontwikkelen.<br /> Noot: stapje voor stapje de succesladder op.</p> <p>4.3</p> <p>Gebruik van DISC. Hierbij heb je de keuze om de DISC-begrippen te vertalen naar de T.A. of bij korte trajecten alleen de woorden DISC te gebruiken. Dan praat je niet over de T.A. .<br /> Je laat het profiel maken en kijkt samen met de coachee of hij/zij dit herkent.<br /> Daarna ga je op dezelfde manier als met de T.A. aan de slag.<br /> Je kijkt welke positie je wil verhogen danwel verlagen.<br /> Ook hier geldt (stap voor stap)<br /> Kijk goed welke opdrachten passen bij het te bereiken doel.</p> <p>4.4.</p> <p>Het werken met kernkwadranten is een ontspannen manier om de coachee inzicht te geven in zijn kernkwaliteiten. Uit jouw eigen systeem haal je de valkuilen en de uitdagingen. Ook kijk je naar de allergieën. Deze zijn belangrijk als er communicatieproblemen zijn.<br /> Ook hier kijk je naar opdrachten of deze passen in de doelstelling van de coachee.</p> <p>Nadat een coachee een opdracht heeft uitgevoerd moet er altijd geëvalueerd worden. </p> <p>Opmerkingen: Vul meteen je coachingslogboek in. </p> http://www.denaco.nl/intranet/topic.php?id=26#post-43 vr, 18 mrt 2011 19:51:19 +0000 Maurice Brouwers 43@http://www.denaco.nl/intranet/ <p>Beste John,</p> <p>Hartelijk dank voor de stukken tekst m.b.t. de TA die je hebt gepost de afgelopen tijd, het leest heerlijk weg en ik heb een en ander weer met interesse gelezen. Ik ontdek steeds weer nieuwe interpretaties &amp; praktijkvoorbeelden waar ik van leer. Ik zie dan ook uit naar toekomstige posts als aanvulling op het reeds geleerde.<br /> Met vriendelijke groet,</p> <p>Maurice </p> http://www.denaco.nl/intranet/topic.php?id=26#post-41 di, 01 feb 2011 21:24:52 +0000 John Giezen 41@http://www.denaco.nl/intranet/ <p>Artikel Stook: TA gebruiken om pesten bij kinderen te begrijpen en de effecten te be-handelen.</p> <p>Nathalie Goursolas Bogren<br /> Pesten wordt vaak miskend omdat het in relatie wordt gebracht met angst voor agressie en angst voor veroordeling door dat wordt toegestaan dat dit gedrag vóór komt.</p> <p>Dit artikel beschrijft pesten in termen van Transactionele Analyse, laat het script van een gepest kind zien en schetst de fases van de interventies die gebruikt worden om gepeste kinderen en hun gezin te helpen.<br /> Pesten wordt zelden door families als reden genoemd om voor een consult naar mijn privé-praktijk te komen. Hun redenen om hulp te zoeken zijn vaker het probleemgedrag van het kind thuis of op school en soms slechte cijfers. Toch blijkt pesten vaak het onderliggende thema en zodoende raakte ik geïnteresseerd in dit onderwerp. Ik ben ook geïnteresseerd in agressie op school of in (sport) verenigingen omdat het vaak een belangrijk thema is bij de opvoeding.<br /> Ouders vragen regelmatig: "Wat moet ik doen als mijn kind elke dag klaagt over pesten en kwetsen?" Ik heb niet veel literatuur in het Frans gevonden over pesten, er is feitelijk niet eens een woord voor "pesten". Dat maakt het ingewikkelder voor ouders, onderwijzers, leraren, schoolleiders en anderen om inzicht te krijgen in het thema pesten en het te herkennen als het zich voordoet. een concept binnen de Transactionele Analyse dat helpt te begrijpen wat pesten eigenlijk is, namelijk het machtsspel ‘Powerplay’.</p> <p>Wat is pesten? Dan Olweus, een Noorse psycholoog schreef zijn eerste artikel over pesten in 1973. Zijn definitie van pesten luidt als volgt: "Een leerling wordt gepest of tot slachtoffer gemaakt als hij of zij, steeds weer en gedurende een langere periode aan negatieve acties door één of meerdere andere leerlingen wordt blootgesteld". Volgens Olweus is sprake van negatieve acties als een persoon met opzet verwondingen of gevoel van onbehagen bij een andere per-soon veroorzaakt door:<br /> · fysiek contact,<br /> · woorden<br /> · of op een ander manier<br /> Bedenk daarbij dat pesten zowel openlijk als bedekt gedrag betreft. Pesten is een gedragspatroon dat herhaald wordt gedurende een bepaalde periode tegen dezelf-de persoon/personen met een herkenbaar machtsverschil tussen pester en slachtof-fer. </p> <p>Pesten uit zich onder andere in het volgende richting het slachtoffer:<br /> 1. Kwetsende en onprettige dingen zeggen<br /> 2. Belachelijk maken<br /> 3. Gemene en pijnlijke bijnamen gebruiken<br /> 4. Iemand volledig negeren<br /> 5. Iemand opzettelijk uitsluiten van een groep<br /> 6. Iemand slaan, schoppen, aan de haren trekken, knijpen, duwen of trekken<br /> 7. Leugens over iemand vertellen<br /> 8. Valse geruchten over iemand verspreiden<br /> 9. Gemene briefjes sturen<br /> 10. Proberen anderen zo ver te krijgen iemand niet leuk te vinden </p> <p>Een Powerplay is een bewuste transactie of serie van transacties waarin iemand probeert<br /> · iemand iets te laten doen wat hij/zij niet wil doen<br /> · iemand ervan te weerhouden iets te doen wat hij/zij wil doen </p> <p>Een Powerplay wijst op een verschil in macht net als bij pesten. Pesten houdt vaak in dat het slachtoffer ervan weerhouden wordt vrienden te maken en gedwongen wordt dingen op te geven en zich te voegen naar de macht van de pester(s). Bij-voorbeeld; toen Joan op een nieuwe school begon als brugklasser, wilden andere meisjes haar niet toelaten in hun groep, waarvan de leden elkaar al een jaar ken-den. Als nieuwkomer was Joan alleen. Zij had de groep nodig voor sociale contac-ten en informatie over het leven als brugklasser op de school. </p> <p>Pesten is een soort Powerplay dat lijkt op een psychologisch spel, maar het is be-wust, met opzet begonnen, in volledig bewustzijn van de pester. Daarentegen is de gepeste persoon zich niet bewust van het onderliggende proces van Powerplay. Ondanks het feit dat de spelers zich bewust zijn van hun verschil in macht, is zich de dominante speler niet noodzakelijkerwijs volledig bewust van de omvang van de schade die hij/zij veroorzaakt bij het slachtoffer. </p> <p>Een Powerplay wordt herhaaldelijk gedurende een bepaalde tijd uitgevoerd, net zoals elk psychologisch spel. Het volgt vaak Berne's Spelformule(1972): Lokaas + Zwakke Plek = Respons ~ Omslag ~ Verwarring ~ Pay-off (p.23), die overeenkomt met Steiners (1974/1996, p.291) opvatting dat de psychologische spelen, be-schreven door Berne, in feite Powerplays zijn om strooks (eenheden van erken-ning) te verkrijgen.<br /> Pest transacties lijken een soortgelijk patroon te volgen. Bijvoorbeeld; Enzo van 4 woont in een klein stadje met zijn moeder. Hij vecht steeds op school, vooral met een bepaald klein meisje. Het meisje zegt: "Waar is je vader?" (Lokaas). Enzo ant-woordt: "Laat me met rust!" (Zwakke Plek) </p> <p>Dit wordt enkele malen herhaald. Het meisje vraagt weer: "Waar is je vader?" (Lokaas). Enzo gaat naar het meisjes toe (Respons) en slaat haar (Omslag). Hij stopt en zij huilt hard (Verwarring). De leraar komt haar redden en straft Enzo. Het meisje wint. Zij heeft macht over Enzo. Enzo verliest weer (Pay-off). Als het pesten lang gaande is, zou het slachtoffer kunnen leren snel toe te geven. Op zulke mo-menten gaat het spel direct van Response naar Pay-off zonder Omslag of Verwar-ring. Bijvoorbeeld; van Simon van 7 wordt, sinds zijn 5de regelmatig zijn bril gebro-ken op het schoolplein (1 of 2 keer per maand). Een jongen komt met twee vrien-den op hem af en zegt: "Hé idioot, geef me je bril anders ... ". (Lokaas) Simon ver-stijft en zoekt een vluchtweg (Zwakke Plek). De jongen zegt we "geef me je bril!" (Lokaas). Angstig geeft Simon zijn bril (Response). De jongen breekt zijn bril en laat hem op de grond vallen. Hij lacht en loopt weg met zijn vrienden. De jongen wint, Simon verliest. Thuis vertelt hij dat hij zijn bril heeft laten vallen. Hij krijgt op zijn kop van zijn ouders (Pay-off).<br /> Pestgedragingen zijn basale psychologische of fysieke, wrede of subtiele Power-plays zoals beschreven door Steiner . Pesten is een speciaal soort Powerplay op de volgende wijze:<br /> Er is een openingszet of gebeurtenis die het proces inluidt ( bijv. een gebroken arm of been, (iets wordt vernield, zonder enige reactie van volwassenen).<br /> Bijvoorbeeld, iemand heeft een mooie vulpen, die Richard van 11 met Kerstmis heeft gehad, gebroken. Het gebeurde achter de rug van de leraar. Toen Richard het vertelde in de klas, zei leraar: "ik kan er niks aan doen, ik heb het niet zien ge-beuren". De boodschap was duidelijk: doe met Richard wat je wilt, zolang ik het niet zie.<br /> Er is sprake van een intimiderend machtsspel dat angst voor agressie van mensen manipuleert soms zelfs als er al agressie gebruikt is tegen de gepeste persoon. Bijvoorbeeld Tim werd gestoten, geduwd en geschopt door kinderen in de gang van school maar wilde niet klagen of aanklagen uit angst voor vergelding.</p> <p>Het machtsspel wordt gespeeld met behulp van een 'support' groep. Bijvoorbeeld Richard werd gepest door een groepje van 3 kinderen uit zijn klas en anderen kwamen niet voor hem op, uit angst zelf gepest te worden. Al gauw sprak niemand meer met hem in de schoolbus, tijdens de pauze en tijdens de lunch. De drie pes-ters kregen zo effectieve ondersteuning van alle kinderen van de school.'Gewoon plagen' is ook een Powerplay en kan de eerste stap richting pesten zijn, wanneer volwassenen geen duidelijke grens trekken tussen acceptabel en onacceptabel gedrag. Verwondingen, vernielingen en diefstal moeten serieus genomen worden en elk fout gedrag moet gebruikt worden als voorbeeld om van te leren. Bijvoor-beeld, Joe van 7, brak zijn arm op het schoolplein toen een andere jongen hem liet struikelen. Hij ging pas de volgende dag naar het ziekenhuis omdat zijn pijn werd onderschat door de lerares en zij er niets over zei tegen zijn moeder. De jongen die hem had laten struikelen heeft nooit zijn verantwoordelijkheid onder ogen hoe-ven zien, ondanks het feit dat iedereen wist dat hij de dader was. Vanaf die dag begreep iedereen dat Joe onbeschermd was en andere kinderen begonnen de koekjes te stelen die hij mee naar school nam. Zijn boosheid veranderde snel in angst. </p> <p>Het is belangrijk ervan bewust te zijn dat pesten een machtsthema is, en het niet te miskennen als 'geplaag op het schoolplein' om de zeer waarschijnlijke andere machtsspelletjes met het slachtoffer te voorkomen. Voor gepeste personen is het heel moeilijk te vertellen wat er gebeurd is, omdat ze denken dat niemand hen zal geloven. Als ze de moed hebben dit te doen, is bet belangrijk naar ze luisteren. </p> <p> Begrip voor gepeste kinderen </p> <p>Als je kinderen vraagt waarom sommigen gepest worden, antwoorden ze meestal dat de gepeste persoon anders is; rood haar, dik, een raar accent, enz. Ol-weus(1993) komt in z'n onderzoek tot de conclusie dat dit beeld onjuist is ; "De enige uiterlijke factor die pesters en gepesten onderscheidde was fysieke kracht: de slachtoffers waren fysiek zwakker dan de gemiddelde jongens”(p.30). Meestal denken mensen dat de gepesten zelf verantwoordelijk zijn voor wat er met hen gebeurt of dat ze psychologische problemen hebben waardoor ze een favoriet doel voor de pesters worden. Pestgedrag komt ook voor op de werkvloer waar het vaak “mobbing" genoemd wordt (Leymann&amp;Zapf, 1996, p162). Deze term be-schrijft het zelfde fenomeen met één verschil: pesten op school impliceert bijna al-tijd fysiek geweld.<br /> Volgens Leymann &amp; Gustafsson (1996) heeft hun onderzoek geen significante persoonlijke kenmerken in combinatie met de oorzaak van het pestgedrag van volwassenen op het werk of kinderen op school aangetoond. Leymann(1996} waarschuwt ook voor het feit dat het effect van trauma het bepalen van een nauw-keurige diagnose van gepesten en andere getraumatiseerden lastig maakt. Een ander argument tegen het duiden van de individuele persoonlijkheid als reden voor het gepest worden is, dat wanneer zich een post traumatisch stress syn-droom ontwikkelt, het individu dan grote persoonlijkheidsveranderingen kan on-dergaan, die een indicatie kunnen vormen voor een psychische ziekte, veroor-zaakt door het pesten(p.179). </p> <p>Omdat de symptomen van deze veranderde persoonlijkheid erg typerend en dui-delijk zijn, is het begrijpelijk dat zelfs psychiaters die niet weten dat een posttrau-matische stoornis een typische slachtofferstoornis is, de symptomen ten onrechte interpreteren als iets dat de persoon al had toen hij in het bedrijf begon (Ley-mann&amp; Gustafsson, 1996). </p> <p>Het is niet makkelijk gepeste kinderen te helpen. Zij laten vaak ongepast gedrag zien. Bijvoorbeeld staan vaak alleen en vermijden het gezelschap van anderen. Het is makkelijk voor leraren en de opvoeders te geloven dat ze gepest worden, juist omdat ze alleen staan. Als ze nou maar één of twee vrienden zouden maken, zou alles in orde zijn, is soms de redenatie van leraren.<br /> Het gepeste kind of volwassene kan ook een gebrek aan reactie vertonen, als het aangevallen wordt. Opvoeders, ouders en/of leidinggevenden denken dat het goed zou gaan als deze kinderen of volwassenen zich nu maar zouden verdedigen, dat wil zeggen, als ze zouden stoppen met slachtoffer spelen. </p> <p>Het kan ook zijn dat gepeste kinderen te agressief reageren op onschuldige grap-pen en ze worden bestempeld als aanklagers. Dus vinden mensen die in aanraking komen met gepeste personen (en ook de slachtoffers zelf) vaak dat die zelf ver-antwoordelijk zijn voor wat er met hen gebeurt. Ze begrijpen niet dat door jaren van gepest-zijn een speciaal script is ingeslepen, vooral wanneer dit op jonge leeftijd is begonnen. Het jongste slachtoffer van pesten dat ik heb geholpen was 7 jaar en het pesten was begonnen toen hij 4 was.<br /> Bijvoorbeeld; Tim werd gepest sinds zijn 6de en had drie keer van school gewisseld. Tabel 1 laat het racketsysteem van Tim zien (Erskine&amp;Zalcman 1979).<br /> De beschrijving van zijn gedrag laat zien dat Tim contact met anderen vermijdt, wat geïnterpreteerd kan worden als de oorzaak dat hij afgestoten wordt. Het Racketsys-teem bepalen, helpt ook een behandelingsplan op te stellen. </p> <p> Tabel 1 Tim’s Racketsysteem<br /> script Racket gedrag Bekrachtende herinneringen<br /> Overtuigingen over zichzelf:• Ik ben zwak en als ik bij anderen wegblijf, ben ik veilig.•<br /> Ik ben niet in staat mezelf te verdedigen.•<br /> Niemand vindt me aardig.Anderen:•<br /> Ze zijn sterk en worden aardig gevonden.<br /> Kwaliteit van leven:• Sommigen zijn sterk en sommigen zijn zwak.•<br /> De sterken krijgen alles voor elkaar. W<br /> aarneembaar gedrag:• Blijft alleen in de pauzes, stond altijd net buiten de groep.•<br /> Vermijdt oogcontact met groepsleden.•<br /> Heeft weinig sociale vaardigheden•<br /> Zegt nooit “hoi” tegen groepsgenoten.• S<br /> peelt met veel jongere kinderen.<br /> Vertelt uit eigen ervaringen:• Ik ben bang om naar school te gaan.• Ik ben bang voor wraakacties.• Leerlingen staren me aan tijdens de pauzes en als ik op school aankom voel ik dat ze me belachelijk maken.• Ik begrijp niet dat mensen doen wat ze doen.<br /> Gevoelens: Angst, moedeloosheid en verdriet.Spel: Ja , maar… Toen ik 6 was, brak een kind mijn duim op school en hij werd niet gestraft (openingszet). Ik werd geduwd en uitgescholden buiten school en in de gangen. Ik werd geschopt en geslagen door andere kinderen toen mijn moeder in het kantoor van de directeur zat om hier bezwaar tegen te maken.Op het kinderdagverblijf schopte een jonger kind mij in mijn kruis en iedereen lachte, zelfs de leraar.Toen ik een keer terugvochtwerd ik gestraft voor gewelddadig gedrag door de leraar.Ik had een vriendje, maar die kreeg een paar nieuwe vrienden die zeiden dat hij niet met mij om moest gaan. Nu doet hij alsof hij me niet kent.<br /> Rol in het Spel: • Slachtoffer<br /> Miskend gevoel: • Boosheid </p> <p> Behandeling </p> <p>De behandeling kent twee interventierichtingen, namelijk het kind en het gezin waar het uit komt, die beide geactiveerd dienen te worden om het behandelingsproces op gang te brengen. Omdat pesten een Powerplay is met echte verwondingen, psychologisch en fysiek geweld, is het belangrijk zowel met het kind als het gezin te werken ten einde het pesten te stoppen. "voor de duidelijkheid laat ik eerst zien hoe ik met het gepeste kind en daarna hoe ik met het gezin werk. Maar ik wil er de<br /> nadruk op leggen dat ik, zodra ik weet dat het thema pesten aan de orde is, ik direct<br /> met de ouders afspreek, zodat zij mede actie kunnen ondernemen. </p> <p>De behandeling van het gepeste kind </p> <p>De volgende drie fasen beschrijven de stappen die het slachtoffer in staat stellen het pesten het hoofd te bieden.<br /> 1. Luisteren en bescherming bieden (protectie).<br /> Verbinding en het eerste contract tot stand brengen:<br /> Mijn eerste contract met het kind en de ouders is te luisteren en informatie te verzamelen over de situatie om te kijken wat ik voor hen kan doen.<br /> Ik leg het kind uit wat professioneel vertrouwen inhoudt en de grenzen daarvan als het gaat om misdaad en aanklachten. Regels uitleggen en bekrachtigen is een manier om een veilige omgeving te scheppen (omdat het gestructureerd is) vrij van Powerplays. </p> <p>·Vertrouwen opbouwen: het is erg belangrijk een vertrouwensband op te bouwen met gepeste kinderen omdat zij vaak geconfronteerd worden met wantrouwen en niet geloofd worden en zij er niet op vertrouwen dat volwassenen hen bescher-men. Hiervoor gebruik ik twee van Berne's therapeutische handelingen: bevragen en preciseren.<br /> Ik stel nauwkeurige vragen over het pesten, waarbij ik laat zien dat ik eerder over dit soort problemen heb gehoord en dat ik hun verslag van wat ze meegemaakt hebben niet ongeloofwaardig vind. Ik confronteer een kind in deze fase nooit omdat de eerste behoefte van het kind is, volledig erkend te worden. Ik zet mijn Zorgende Ouder en mijn Volwassene in door het kind zijn/haar verhaal te laten vertellen. Bijvoorbeeld, Joan kwam bij me omdat ze leerproblemen had. Kort daarna vertelde ze me dat ze was gepest op haar vorige school gedurende het af-gelopen jaar en ondanks het feit dat zij een suïcidepoging had gedaan, had ze nooit iemand verteld dat ze van de trap was geduwd toen ze haar been in het gips had. Niemand wist wat ze had doorstaan. Haar ouders dachten dat ze te gevoelig was. </p> <p>· Duidelijke grenzen aangeven: ik bevestig met klem vanuit mijn Normatieve Ouder dat pesten onacceptabel is. (We gebruiken op het onderwijsvakgebied in Frankrijk de term 'Normatieve Ouder om aan te duiden dat een positieve rol van de Ouder het op een positieve manier structureren en begrenzen is om zodoende kinderen in staat te stellen sociale vaardigheden te leren.) Ik ben er erg duidelijk over dat pesten fout gedrag is! </p> <p>Omdat het kind door de machtsspelletjes en miskenningen van anderen zo in de war en miskend is, heeft het het nodig ervan verzekerd te zijn dat pesten onacceptabel is. Duidelijke grenzen trekken geeft bescherming. Bijvoorbeeld, toen ik Tim vertelde dat pesten verkeerd was, zag ik hem zich ontspannen in de stoel. Hij keek me voor het eerst in de ogen.<br /> · Gedachten en gevoelens verhelderen: omdat pesten een algehele toestand van angst oproept, is het kind in de war over zijn gevoel, vooral over boosheid, angst en verdriet. Ik geloof ook dat gepeste kinderen de injunctie: Voel Niet hebben ont-vangen omdat er om hen heen niemand reageert op wat er met hen gebeurt, of het bagatelliseert. Ik werk met het kind aan emotioneel bewustzijn (Steiner 2003), door het gebruik van tekeningen, rollenspel en de gevoelenstabel van Moiso en Novellino. Deze tabel wordt ook uitgelegd aan ouders en helpt hun kind en henzelf, indirect, over gevoelens na te denken. </p> <p>Tabel 2<br /> Trigger Gevoel Behoefte<br /> Gebeurtenis</p> <p> Gevaar Angst Bescherming</p> <p> Verlies Verdriet Troost</p> <p> Pijn,schade Boosheid Verandering </p> <p> Succes Plezier Delen</p> <p>Deze tabel helpt het kind gevoelens in zichzelf en anderen te herkennen en leert hem zijn gevoelens te benoemen met betrekking tot het pesten. De tabel geeft het slachtof-fer woorden om te communiceren over, en te begrijpen wat hem/haar overkomt. Het biedt ook een gelegenheid te begrijpen dat de boosheid die opgeroepen wordt door het pesten terecht is, ook al is deze boosheid niet erg efficiënt gebleken bij het veran-deren van de situatie.<br /> Dit werken aan het emotioneel bewustzijn is een eerste stap naar het ontdekken van miskende gevoelens.<br /> Er was bijvoorbeeld geen verschil in de tekeningen van Tim tus-sen verdriet en angst en hij kon geen boosheid tekenen. Hij neigde er in het begin naar elk gevoel bij anderen te interpreteren als boosheid. Rollenspellen hielpen hem te experimenteren met angst en boosheid bij hemzelf en anderen, die gevoelens te ervaren en de verschillen ertussen te benoemen.</p> <p>2. Denken</p> <p>Als een kind zich veilig voelt en in staat is gevoelens te begrijpen, of op zijn minst erover kan praten, (als zijn Kind egotoestand iets heeft herwonnen van zijn na-tuurlijke spontaniteit), dan is het tijd de Volwassen egotoestand te stimuleren door informatie te geven. In deze fase leg ik het mechanisme van pesten uit door mid-del van een Powerplay model gebaseerd op de Dramadriehoek van Karpman (1968). Hoewel de Dramadriehoek wordt gebruikt om onbewuste psychologische spelen te beschrijven, vind ik het bruikbaar. Het verklaart het proces van pesten vanuit het perspectief van gepeste personen omdat zij zich niet bewust zijn van het onderliggende proces. Ik gebruik de metafoor van een rollenspel (zoals toe-gepast in het spel Dungeons &amp; Dragons).<br /> Pesten is een rollenspel met drie rollen: Slachtoffer, Aanklager en Redder (Karp-man, 1968).<br /> Spelers kunnen psychologische of fysieke "wapens" gebruiken. Doel van het spel is te winnen, dat wil zeggen, omstanders te laten zien dat je sterker, machtiger dan de ander bent. </p> <p>De winnaar wil natuurlijk de hele tijd spelen want zijn/haar beloning is winnen en macht laten zien. De eerste zet wordt gedaan door de Aanklager, die het aas uit-gooit (het Lokaas in het psychologische spel) op zoek naar een zwakke plek (Zwakke Plek). De Aanklager zal doorgaan met 'vissen' en 'aas uitgooien' tot hij/zij een zwakke plek vindt (gebruikmakend van een zeer efficiënte Kleine Pro-fessor). Als je toehapt ben je er geweest!<br /> Door dit alles te horen, is het kind meestal opgelucht omdat hij inziet dat wat er met hem gebeurt logisch is en dat we samen kunnen werken om alle zwakke plekken te identificeren en het begin van het spel te identificeren. Ik geef ook wat informatie over uitsluiten in een groep en geef mogelijke redenen waarom om-standers of groepsgenoten reageren zoals ze doen. </p> <p>We tekenen samen een diagram, maken een lijst van leiders, volgers en andere buitenstaanders om mogelijke bondgenoten te identificeren. Het stimuleren van de Volwassene en informatie geven zijn nuttig voor het kind omdat het een model biedt om de realiteit te observeren en te begrijpen en uiteindelijk hoe zijn Volwas-sene in te zetten als hij is gevangen in een Powerplay.<br /> Kunnen anticiperen op gebeurtenissen helpt het kind gevoelens van angst en moedeloosheid onder controle te houden. In deze fase, vraag ik het kind ook hoe haar/zijn groepsgenoten in contact komen met elkaar, dat wil zeggen, hoe zij "hoi" tegen elkaar zeggen en waar ze over praten. Als het pesten al enige jaren gaande is, heeft het kind interactie tussen groepsgenoten gemist en heeft het zwakke sociale vaardigheden, die hem/haar stigmatiseren.<br /> Sociaal niet-vaardige kinderen (wat gepeste kinderen zijn geworden door hun traumatische socialisatie) worden door hun klasgenoten als "vreemd" gezien. </p> <p> 3. Doen</p> <p>Alleen goed (na)denken is niet genoeg om de kinderen te helpen om te gaan met de realiteit. Ze moeten trainen om het pesten tegen te gaan. Een groot deel van mijn behandeling bestaat uit training en we gaan terug naar het denkwerk als het nodig is.<br /> · Het kind moet leren "Nee!" te zeggen of "Stop". Dat oefenen is noodzakelijk. Meestal weet het kind niet hoe hij met kracht "nee" of "stop" moet zeggen. Daarom trainen we het kind in lichaamstaal, stem en beweging (de hand naar voren bete-kent "Stop".) "Stop" is een goed woord omdat mensen vaak vanuit hun kindertijd getraind zijn te stoppen met wat ze ook deden als ze dat woord horen. Het werkt vooral goed bij kinderen onder de 10. Bijvoorbeeld; Josh van 7 werd gepest. Twee klasgenoten vonden het leuk zijn bril te buigen en te breken. Hij was zo bang dat hij zijn bril afstond bij het eerste bevel. We oefenden om "nee, ik doe het niet!" te zeggen met zijn armen over elkaar en een frons op zijn gezicht (als teken van boosheid). De eerste keer dat we oefenden, gaf hij me direct zijn bril! </p> <p>We hebben zijn ouders geadviseerd door te oefenen met hem en zijn broers en zussen.<br /> · Ik bedenk met het kind nieuwe manieren om het kind te helpen uit het Po-werplay te blijven.<br /> Bijvoorbeeld, een kind kan vragen "Wat kan ik zeggen als hij "hou je kop!?" zegt, terwijl ik niks zeg?" We proberen zoveel mogelijk oplossingen te vinden en we ma-ken er plezier bij. We laten ons inspireren door boeken, strips of films. Op deze manier leert het kind te ageren, te handelen in plaats van te reageren.<br /> Bijvoorbeeld; Richard werd vaak gestompt in zijn rug tijdens de les. Als hij om keek, zei het andere kind "Hou je kop!". Richard zei dan "Ik zei helemaal niks". Hij vond een nieuwe manier door te zeggen" Ja, dat ben ik dus". De andere 'speler' raakte verward en voelde dat er iets veranderd was. Als het te moeilijk is om een mogelijk antwoord te zoeken of te vinden, kiezen we één enkel antwoord "Dat is jouw mening"- om op elk moment dat het nodig is te gebruiken, zonder erbij na te denken.<br /> · We oefenen actief met de nieuwe manier dingen te doen (met een goede dosis lol). Zo zien we dat sommige oplossingen moeilijk of onmogelijk om toe te passen zijn. Dan kiezen we dus één of twee antwoorden die we intensief trainen, totdat deze antwoorden bijna automatisch worden.<br /> · We bedenken en leren manieren, passend bij de leeftijd, om met anderen om te gaan (hallo zeggen, kletsen, etc). Ook hier trainen we kinderen in wat we denken dat noodzakelijk is. Met tienerjongens oefenen we speciaal om een stevige hand-druk te geven om te voorkomen dat ze een fysiek zwakke indruk maken.<br /> · We zoeken nieuwe mogelijke vrienden en oefenen met jongeren hoe ze met hen in contact kunnen komen. We oefenen telefoongesprekken en ontmoetingen en we beslissen wie ze om hulp vragen als het nodig zou zijn. Bijvoorbeeld; Ri-chard vond dat een voormalig vriendje uit zijn dorp iemand was die hij vertrouwde, ook al deed die alsof hij hem niet kende in de schoolbus. Zijn taak was de jongen op te bellen en uit te nodigen voor de bioscoop. Richard besloot na 3 dagen uitstel van spanning en angst, zijn moeder te vragen bij hem te zijn als hij belde. Het tele-foongesprek was de eerste stap om weer in contact te komen met zijn toenmalige vriendje en een geweldig succes om te helpen zijn angsten te bevechten en het miskennen van zijn mogelijkheden om vrienden te maken.<br /> Van groot belang is het volgende: we stellen een grens, daarbuiten is hulp van een volwassenen direct nodig ter bescherming. We schrijven de omstandigheden op en de naam van deze persoon op een klein papiertje dat verstopt kan worden in een etui. Bijvoorbeeld, met Richard besloten we dat als iemand iets beledigends over hem op zijn tafel zou schrijven, hij direct naar de schoolleider zou gaan, die dan de juiste actie zou nemen. Om het kind te helpen, schrijven we in een boek al de infor-matie die hij/zij denkt nodig te hebben, de genomen besluiten, vooral die besluiten die over grenzen gaan. Het kind neemt het boek mee naar huis, en het helpt hem te herinneren wat hij heeft besloten en wat hij zal zeggen als hij gepest wordt. Het is een persoonlijk boek om het kind te laten voelen dat hij weer enige controle heeft ge-kregen over zijn leven. Als ouders niet aanwezig zijn bij de sessies (wat vaak het ge-val is bij pubers), kan het kind hen de besluiten laten zien, zodat zij hem ook kunnen helpen. </p> <p>Werken met het gezin van het gepeste kind </p> <p>Om effectieve veiligheid te waarborgen voor het kind en zijn autonomie te veranke-ren, is het belangrijk om ook met de ouders te werken. Het gaat om de ouders van het gepeste kind en die van het kind dat pest. Deze laatste zijn vaak niet in staat te begrijpen of te veranderen wat er gebeurt. Als we als ouders, leraren en opvoeders niet reageren op oneerlijke Powerplays zijn we geen deel van de oplossing maar een deel van het probleem. Eerst leg ik uit wat pesten is. Als het pesten erg was, zijn de ouders vaak geschrokken en kunnen ze de feiten miskennen. Ik informeer hen dat er wetten zijn en schoolregels tegen ongewenst gedrag ten opzichte van elkaar. Ik geef hen gratis telefoonnummers van organisaties die zich inzetten tegen geweld op school en ik informeer hen over andere professionals, die kunnen helpen, zoals ad-vocaten en de politie. Als de feiten ernstig zijn, adviseer ik hen aangifte te doen, waarbij ik aangeef dat de politie de taak heeft de feiten en de bewijzen te verzamelen en dat zij dat niet hoeven te doen. </p> <p>We maken een plan voor wat ze kunnen doen met betrekking tot school of de (sport)vereniging. Ik bereid ze voor op het feit dat ze geconfronteerd kunnen worden met ongeloof en miskenning door leraren en opvoeders. Ik geef aan dat mensen ge-neigd zijn het gepeste kind de schuld te geven of het probleem te bagatelliseren. Bij-voorbeeld; Josh' ouders gingen naar het hoofd van de school om haar te vertellen dat hun zoon gepest werd op het schoolplein. Het hoofd gaf aan dat zij niet surveilleerde tijdens de pauze omdat het schoolplein de 'school des levens' was en zij zich daar niet in wilde mengen. Ze vond dat Josh juist moest leren zichzelf te verdedigen. In een ander geval, toen Tim's moeder naar school ging met een klacht, suggereerde het hoofd Tim naar een 'speciaal onderwijs' instelling te sturen waar hij hulp zou krij-gen. Zijn moeder moest een klacht indienen om serieus genomen te worden door de school. We bespreken de behoefte aan veiligheid van het kind en dringen er bij de ouders op aan de juiste stappen te nemen om hun kind te beschermen, vooral tegen wraakacties. Ik stel voor dat ouders eisen dat een volwassene aangewezen wordt als 'vertrouwenspersoon' waar het kind altijd heen kan als het nodig is. </p> <p>Het is belangrijk dat ze weten dat een aanklacht indienen de kans op wraak vermin-dert, omdat de meeste kinderen zich realiseren dat de politie sterker is dan elke Po-werplay. Ze beseffen ook dat wanneer autoriteiten zoals de politie in grijpen, het erg is wat ze hebben gedaan. Ik help de ouders ook te besluiten een duidelijke grens te trekken om naar het schoolhoofd of de politie te gaan, als het kind besluit het pro-bleem op zijn eigen manier op te lossen. </p> <p>Conclusie </p> <p>Gepeste kinderen helpen kan veel tijd kosten als het pesten al jaren gaande is; of het kan heel snel gaan als er meteen aandacht aan wordt besteed. Miskenning door school, ouders, en/of (sport) verenigingen van het schadelijke effect van pesten komt vaak voort uit het feit dat ouders, leraren, coaches en anderen niet weten wat te doen tegen het pesten, bang zijn ervan beschuldigd te worden dat ze het niet hebben voorkomen en het moeilijk vinden, als leek om gemene dingen te horen. Desondanks, zoals Olweus (1993) schreef; pesten gaat over een aantal van onze democratische basisprincipes; elk individu heeft er recht op bespaard te blijven van onderdrukking en herhaaldelijke opzettelijke vernedering, op school en in de maatschappij (p 48). Er zijn geen cijfers over pesten in Frankrijk bekend, maar in Noorwegen en Zweden was de dominante score ongeveer 5%. Andere Europese landen hadden een vergelijkbare score. Daarom denk ik dat pesten een fenomeen is dat bij jongeren net zo algemeen voorkomend is als leerproblemen of ADHD.<br /> Claude Steiner heeft veel rondom het thema macht en dominantie geschreven. (In de 70’er jaren waren macht, controle en machteloosheid hot items in de Verenigde Staten). Van hem komt het begrip Powerplay. Mensen gebruiken Powerplay als ze denken dat ze niet kunnen krijgen wat ze willen door het gewoon te vragen. Het lijkt dat we alleen iets kunnen krijgen ten koste van de ander. Als er een Powerplay gaande is heeft men drie mogelijkheden om te reageren; je overgeven, het verergeren door te reageren met een volgend Powerplay, neutraliseren door te proberen een creatieve oplossing te verzinnen die voor beide partijen bevredigend is. Hij noemt vier soorten van Powerplay: fysiek, psychologisch, wreed en subtiel in vele variaties van Power (intimidatie, conversaties, leugens, passief). De TA maakte volgens Steiner de transacties en zo het spel zichtbaar, en een spel herkennen is de eerste stap eruit te blijven. Hij benoemt actieve en passieve Powerplays; actief: transacties om te krijgen wat we willen, als we verzet verwachten, of passief: als we ons willen verzetten tegen de wil van een ander. Omdat een directe manier van grenzen of behoeftes aangeven dus niet lukt gaat men over tot een Powerplay met psychologisch of fysiek machts ge/misbruik.<br /> De wrede, fysieke Powerplays zijn duidelijke zichtbaar; van duwen tot moord.<br /> De subtiele fysieke Powerplays zijn lastiger te zien; met ogen rollen, gebaren, wegkij-ken.<br /> Bij een wreed psychologisch Powerplay moet je denken aan schelden, liegen, in de rede vallen en negeren. Subtiel psychologische Powerplays zijn bijvoorbeeld slimme Ieugens, sarcastische grappen en bijvoorbeeld valse logica. </p> <p>Deze vertaling is gemaakt door Manon van Omme </p> <p>Ik werk als teamleider en docent Duits op een school voor middelbaar onderwijs 'de Werkplaats Kindergemeenschap' in Bilthoven. Hoewel bijna elke school res-pectvolle omgang met elkaar hoog in het vaandel heeft staan, (en de Werkplaats helemaal) weet elke leraar en ouder ook dat pesten veel voorkomt. Ik vroeg giste-ren mijn kinderen van 14 en 15, die dezelfde school bezoeken of er veel gepest werd. Het viel mee, maar ze konden allebei wel een aantal voorbeelden noemen. Opvallend daarbij is de rol van de 'support' groep, overigens.<br /> Op school geven wij TA-lessen klas 1 en 2, de zogenaamde Ik &amp; Jij lessen en er zijn dit jaar lessen over pesten. De lessen voor klas 3 zijn in ontwikkeling, daar zal de dramadriehoek inzitten. Wel zijn daar al Pestlessen die leiden tot een door de klassen zelf opgesteld Pestprotocol. Al deze lessen zijn ontstaan binnen een groot school project Gezond maakt Slim. In het kader van dit project worden er lessen in onder andere gedrag, communicatie, voeding, alcohol- en rookpreventie gegeven. Uit onderzoek d.m.v. een vragenlijst onder leerlingen (jaarlijks) valt af te leiden dat pesten nog meer en misschien ook eerder de aandacht verdient.<br /> Afgelopen week, aan mijn bureau? ..<br /> "Hij noemt mij steeds hamster, en ik heb bolle wangen en ik kon er ook echt wel om lachen, maar nu ben ik het zat". ( leerling VMBO 4).<br /> "Mijn tas lag in de wc en alles is er nog maar het is vies en nat". (leerling VMBO 4) Mensenwerk aan de winkel! </p> http://www.denaco.nl/intranet/topic.php?id=25#post-40 ma, 31 jan 2011 12:46:02 +0000 John Giezen 40@http://www.denaco.nl/intranet/ <p>DE VOLWASSENE </p> <p>Op de leeftijd van circa tien maanden gebeurt er iet merkwaardigs met het kind. Tot die tijd bestond zijn leven hoofdzakelijk uit hulpeloze of ondoordachte reactie op de eisen en aansporingen van zijn omgeving. Het kind heeft reeds een Ouder en een Kind. Wat het tot die tijd niet had was het vermogen om een reactie te kiezen of om zijn omgeving te beïnvloeden.<br /> Het kon geen eigen richting geven, en had niet het vermogen zich naar het leven toe te keren. Het heeft eenvoudig genomen wat op zij weg kwam.<br /> Op de leeftijd van tien maanden begint het echter de macht van de eigen beweging te ervaren. Het kan dingen hanteren en begint zich te bewegen, het bevrijdt zich uit de cocon van de onbeweeglijkheid. Reeds eerder, omstreeks de achtste maand, huilt het kind weliswaar dikwijls en verlangt naar hulp om zich uit een moeilijke situatie te bevrijden, maar het is niet in staat dit zelf te doen. Als het tien maanden is, geeft het al zijn aandacht aan het bekijken en onderzoeken van zijn speelgoed. </p> <p>Hij stopt dingen in zijn mond en kauwt er op. Hij houdt van motorische activiteiten; als hij rechtop is gezet, buigt hij zich ver voorover en komt weer overeind. Hij raapt eer stuk speelgoed op, trappelt, gaat van de zit- op de kruiphouding over, trekt zich op, en kan zich soms weer later zakken. Hij begint te kruipen. Sociale activiteiten waar hij dol op is, zijn kiekeboe spelen, aan twee handen geleid lopen, plat op de grond liggen of op een hobbelpaard zitten Meisjes vertonen de eerste tekenen van koketterie door hun hoofd af te wenden als ze lachen) </p> <p>De baby van tien maanden heeft ontdekt dat hij in staat is iets te doen dat uit zijn eigen bewustzijn voortkomt, uit zijn eigen oorspronkelijke wezen. Deze zelfverwezenlijking is het begin van de Volwassene (afbeelding 4). De gegevens in de Volwassene nemen toe naarmate het vermogen van het kind toeneemt om zelf de verschillen te ontdekken tussen de 'aangeleerde' levensopvatting in zijn Ouder, en de 'gevoelsmatige' levensopvatting in zijn Kind. De Volwassene ontwikkelt een' doordachte' levensopvatting, gebaseerd op het verzamelen en verwerken van gegevens. </p> <p>Geleidelijke verschijning van de Volwassene vanaf tien maanden </p> <p>Registratie van externe gebeurtenissen. (aangeleerde levensopvatting) </p> <p>Registratie van gegevens verzameld en verwerkt door onderzoek en toetsing<br /> (doordachte levensopvatting) </p> <p>Registratie van interne gebeurtenissen (gevoelsmatige levensopvatting) </p> <p>De beweeglijkheid waaruit de Volwassene ontstaat, wordt in het latere leven een rustgevende factor als een persoon in moeilijkheden verkeert. Hij gaat een wandeling maken 'om zijn geest tot rust te brengen'. Ook het zogenaamde 'ijsberen' is een ontspannende factor. Een van zijn registraties zegt dat beweging goed is, dat het ordent en dat het hem helpt zijn probleem duidelijker te stellen. </p> <p>In deze eerste jaren is de Volwassene kwetsbaar en aarzelend. Hij wordt gemakkelijk 'buiten werking gesteld' door bevelen in de Ouder en angsten in het Kind. Moeder zegt van de kristallen vaas: 'Nee, nee! Kom daar niet aan!' Het kind zal misschien terugdeinzen en huilen, maar zodra de gelegenheid zich voordoet, zal hij er toch aankomen om te weten wat er nu eigenlijk mee is. Ondanks de vele hindernissen op het pad van de Volwassene, blijft deze in de meeste personen voortbestaan en zal steeds doelmatiger functioneren naarmate het ontwikkelingsproces van de persoon vordert. </p> <p>De Volwassene 'houdt zich voornamelijk bezig met de omzetting van prikkels in informatie en met het verwerken en rangschikken van die informatie op grond van vroegere ervaring'. De Volwassene verschilt van de Ouder 'die op imiterende wijze oordeelt en tracht reeksen overgeleverde normen op te dringen, én van het Kind dat geneigd is abrupt te reageren op grond van een gedachtegang die nog niet logisch is gevormd, en op grond van slecht onderscheiden en verwrongen begrippen'. Door de Volwassene kan de jonge persoon onderscheid gaan maken tussen het leven zoals hem dat werd geleerd en gedemonstreerd (Ouder), het leven zoals hij dat aanvoelde of wenste of zich droomde (Kind), en het leven zoals hij het zelf verklaart (Volwassene) </p> <p>De Volwassene is een computer die de data (gegevens) verwerkt en die besluiten produceert na berekening van informatie uit drie bronnen: de Ouder, het Kind, en de informatie die de Volwassene zelf verzamelt en blijft verzamelen.<br /> Een belangrijke functie van de Volwassene is het toetsen van de data in de Ouder om te controleren of die juist zijn en nog steeds toepasselijk, en vervolgens te aanvaarden of te verwerpen; tevens toetsing van het Kind om te controleren of de gevoelens die daar zetelen in overeenstemming zijn met het heden of dat zij verouderd zijn en een reactie vormen op verouderde Ouder-data. Dit heeft niet tot doel de Ouder en het Kind te verdrijven, maar veeleer de vrijheid om deze dataverzamelingen te onderzoeken. De Volwassene mag, om met Emerson te spreken, 'niet worden geremd door het woord "goed" maar moet onderzoeken of het wel goed is'; of slecht, wat ook kan, zoals het geval van de conclusie uit de kinderjaren, 'ik ben niet o.k.' </p> <p>De Volwassene ontvangt data uit drie bronnen </p> <p>Besluiten Kansberekening</p> <p>Toetsing van de Ouder-gegevens door de Volwassene begint soms al vroeg. Een kind voelt zich zeker als het ontdekt dat het merendeel van de Ouder-informatie betrouwbaar is: 'Ze hebben de waarheid gezegd!' </p> <p>Het is werkelijk waar dat auto's op straat gevaarlijk zijn, concludeert de kleine jongen die zag hoe zijn hondje werd aangereden. Het is echt waar dat alles prettiger is als ik Bobby ook met mijn speelgoed laat spelen, denkt de kleine jongen die zo juist van Bobby een dierbaar stuk speelgoed heeft gekregen. Het is heus een prettiger gevoel als m'n broekje droog is, denkt het kleine meisje dat geleerd heeft zelf naar de wc te gaan. Als ouderlijke raadgevingen gebaseerd zijn op de werkelijkheid, zal het kind zich door middel van zijn Volwassene, rekenschap geven van het zinvol geheel, van de volledigheid. Wat het toetst, kan die toets doorstaan. De data die het verzamelt tijdens zijn experimenteren onderzoekingen zullen enkele 'constanten' beginnen te vormen, waarop het kan vertrouwen.<br /> Zijn bevindingen stemmen in eerste instantie overeen met wat hem is geleerd. </p> <p>Ik moet er nadrukkelijk op wijzen dat verificatie van de Ouder-data niet de niet o.k.-registraties in het Kind uitwissen die werden veroorzaakt door de vroegtijdige belasting met deze data. Moeder gelooft dat ze haar driejarig Jantje alleen maar van de straat kan houden door hem een pak voor zijn broek te geven. Hij begrijpt het gevaar niet. Zijn reactie is angst, woede en frustratie, zonder begrip voor hel feit dat zijn moeder hem liefheeft en zijn leven beschermt De angst, de woede en de frustratie worden geregistreerd. Deze gevoelens worden niet uitgewist door het latere begrip dat ze gelijk had, maar het begrip hoe de oorspronkelijke situatie van de vroege kinderjaren zoveel niet o.k.-registraties van dit soort heeft kunnen veroorzaken, kan bevrijden van hun voortdurende terugkeer in het heden Wij kunnen deze registraties niet uitwissen, maar wij kunnen ze naar verkiezing uitschakelen! </p> <p>Op dezelfde manier als de Volwassene de Ouder-informatie bijwerkt om te bepalen wat nog geldig is en waarde heeft en wat niet, werkt hij eveneens de informatie in het Kind bij, om te bepalen welke gevoelens veilig kunnen worden uitgedrukt. In onze maatschappij is het een vrouw toegestaan te huilen op een bruiloft, maar die vrouw mag naderhand op de receptie niet tegen haar man schreeuwen. Toch is zowel huilen als schreeuwen een emotie van het Kind. De Volwassene houdt de gevoelsuitingen in bedwang. De bijwerkende functie van de Volwassene in de Ouder en het Kind kan men zien in afbeelding 6. De Volwassene binnen de Volwassene in deze afbeelding heeft betrekking op de bijgewerkte realiteitsdata. (De bewijzen zeiden mij vroeger dat ruimtevaart slechts fantasie was; nu weet ik dat het een realiteit is.) </p> <p>Nog een functie van de Volwassene is de kansberekening. Deze functie ontwikkelt zich slechts langzaam in het jonge kind en blijkbaar is het voor de meeste mensen moeilijk die achterstand in het latere leven in te halen. De jonge persoon wordt voortdurend geconfronteerd met onaangename alternatieven: Je moet je spinazie opeten, anders krijg je geen ijs) die hem niet bijzonder prikkelen tot het onderzoeken van de kansen. Veel van onze transacties falen door het ontbreken van kansberekening, en onverwachte gevaarsignalen veroorzaken meer 'verval' of vertraging van de Volwassene dan verwachte gevaarsignalen. Men ziet hier overeenkomsten met de 'beurstikker' bij een beleggingsmaatschappij, die op drukke dagen soms vele uren achterloopt. Wij noemen deze vertraging soms een 'computerachterstand', een goed middel hiertegen is de oude beproefde methode om 'tot tien te tellen'.<br /> Het vermogen tot kansberekening kan door bewuste pogingen worden vergroot. De Volwassene groeit en vergroot zijn mogelijkheden door oefening en gebruik, zoals een spier in ons lichaam. Als de Volwassene door het berekenen van de kansen op zijn hoede is voor moeilijkheden, kan hij ook oplossingen bedenken voor die moeilijkheden als en wanneer die zich voordoen.<br /> Onder al te grote druk kan de Volwassene echter dusdanig worden aangetast dat de gevoelens op ongewenste wijze de overhand krijgen. De grenzen tussen Ouder, Volwassene en Kind zijn vaag en soms onduidelijk en zeer gevoelig voor die inkomende signalen die leiden tot het herscheppen van de situaties die wij hebben beleefd in onze hulpeloze, afhankelijke kinderjaren. De Volwassene wordt soms zozeer overweldigd door een stroom van 'slecht nieuws' signalen dat hij bij de transactie wordt gedegradeerd tot 'toeschouwer'. Een persoon die in deze situatie verkeert, zegt dan soms: 'Ik wist dat ik iets verkeerds deed, maar ik kon er niets aan doen.'<br /> Weinig realistische, irrationele, niet-Volwassene reacties treffen we aan bij de traumatische neurose. Het gevaar, of het 'slecht-nieuws' -signaal, treft de ouder en het Kind op hetzelfde ogenblik als de Volwassene.<br /> Het kind reageert op de oorspronkelijke wijze, met een niet o.k.-gevoel. Dit kan alle mogelijke regressieve verschijnselen veroorzaken. De persoon kan zich weer een klein, hulpeloos, afhankelijk kind gaan voelen. Een van de meest primitieve verschijnselen in dit kader is de afremming van het denkproces. </p> <p>Wanneer men het hulpeloze Kind in het individu ter wille is, vertraagt men het herstellingsproces dat de Volwassene de uitvoerende functie moet teruggeven. </p> <p>Bij groepsbehandelingen gebruiken wij bepaalde leuzen zoals: 'Waarom blijf je niet bij je Volwassene?' als een van de groepsleden merkt dat zijn gevoel de overhand krijgt.<br /> Of: 'Wat was de oorspronkelijke transactie?' Deze vragen worden gesteld als hulpmiddel om 'de Volwassene in te schakelen' om de overeenkomst te analyseren tussen het huidige inkomende signaal dat de huidige kwelling veroorzaakt en de oorspronkelijke transactie waardoor het kleine kind werd gekweld.<br /> Het voortdurende werk van de Volwassene bestaat dus uit het controleren van oude gegevens, deze bevestigen of verwerpen, en rangschikken voor toekomstig gebruik. Als dit werk soepel verloopt en er betrekkelijk weinig tegenstrijdigheden zijn tussen datgene wat is aangeleerd en de werkelijkheid, komt de computer beschikbaar voor een belangrijke nieuwe activiteit, de creativiteit. Evenals de Volwassene wordt ook de creativiteit geboren uit de nieuwsgierigheid in het Kind. Het Kind voorziet in het 'willen doen' en de Volwassene in 'hoe het moet'. Het essentiële vereiste voor creativiteit is computertijd. Als de computer vol zit met oud zeer, is er weinig tijd voor nieuwe activiteiten. Vele Ouder-instructies worden automatisch toegepast wanneer ze eenmaal zijn gecontroleerd. Hierdoor komt de computer beschikbaar voor de creativiteit. In alledaagse transacties worden veel van onze besluiten automatisch genomen. Als wij bijvoorbeeld in een straat met éénrichtingverkeer een verkeersbord zien met een pijl die in één richting wijst, slaan we automatisch die richting in. Wij schakelen onze computer niet in voor een langdurige informatieverwerking over de wegenbouwkunde, de dodencijfers bij verkeersongevallen of hoe verkeersborden worden geverfd. Als wij bij iedere besluitvorming van onderaf zouden moeten beginnen, of als wij het helemaal zonder de informatie van onze ouders zouden moeten stellen, zou onze computer zelden tijd hebben voor het creatieve proces. </p> <p>Er zijn mensen die beweren dat het ongedisciplineerde kind, ongeremd door begrenzingen, creatiever is dan het kind wiens ouders bepaalde grenzen stellen. Ik geloof niet dat dit waar is. Een kind heeft meer tijd om creatief te zijn om te onderzoeken, te verzinnen, uit elkaar te halen, en in elkaar te zetten - als het geen tijd verknoeit met onbelangrijke besluitvormingen waar het niet voldoende informatie voor beschikbaar heeft. Een kleine jongen heeft meer tijd om een sneeuwpop te maken als hij geen kans krijgt om lange discussies te voeren met zijn moeder over de vraag of hij al dan niet zijn laarzen zal aandoen. Als men het kind toestaat creatief te zijn door de muur van de zitkamer met schoenpoets te verven, is hij niet voorbereid op de nare gevolgen van zijn daad als hij het huis van de buren onder handen neemt. Slechte resultaten brengen geen o.k.-gevoelens tot stand. Er zijn nog meer gevolgen die veel tijd vergen, bijvoorbeeld de behandeling in het ziekenhuis na de proefondervindelijke confrontatie met een auto op straat. Er is slechts een bepaalde hoeveelheid computertijd beschikbaar. Conflicten verbruiken een groot deel van deze tijd. Een uiterst tijdrovend conflict doet zich voor wanneer de Volwassene niet gelooft dat zijn ouders de waarheid spreken. De creatiefste persoon is degene die ontdekt dat een groot deel van zijn Ouder overeenstemt met de werkelijkheid. Hij kan deze bevestigde informatie dan rangschikken in de Volwassene, erop vertrouwen en vervolgens vergeten, waarna hij zich kan bezighouden met andere activiteiten zoals het maken van een vlieger, het bouwen van een zandkasteel of het onderzoeken hoe men differentiaalberekeningen maakt. </p> <p>Veel kinderen zijn echter een groot deel van hun tijd bezig met de tegenstrijdigheid tussen de Ouder-informatie en datgene wat zijzelf als de werkelijkheid zien. Hun grootste probleem is dat zij niet begrijpen waarom de Ouder zoveel invloed heeft. Als de Waarheid aan de deur van de Ouder klopt, zegt de Ouder: 'Kom, laten we eens samen praten.' Het jonge kind met een vader in de gevangenis en een moeder die steelt om hem in leven te houden, kan in zijn Ouder een nadrukkelijke registratie hebben: 'Vertrouw nooit een smeris!' Dan ontmoet hij een vriendelijke agent. Zijn Volwassene berekent alle gegevens omtrent deze aardige man, hoe hij een partijtje voetbal met de buurt jongens speelt op het open terrein, hoe hij de jongens trakteert op pinda's, hoe vriendelijk hij is en hoe rustig hij spreekt. Bij dit kind ontstaat een conflict.<br /> De werkelijkheid die hij waarneemt, verschilt van datgene wat hem is geleerd. De Ouder zegt hem iets en de Volwassene zegt hem iets heel anders. In de periode dat hij voor zijn eigen veiligheid afhankelijk is van zijn ouders, hoe wankel die veiligheid dan ook is, zal hij vermoedelijk het oordeel van zijn ouders aanvaarden dat politieagenten slecht zijn. Op deze wijze worden vooroordelen doorgegeven. Het kan voor een jong kind veiliger zijn een leugen te geloven dan zijn eigen ogen en oren. De Ouder bedreigt het Kind dusdanig (in een voortdurende inwendige dialoog) dat de Volwassene de moed opgeeft en niet langer tracht informatie in te winnen over conflictpunten. Daarom komt de kreet 'agenten zijn slecht' over als de waarheid. Wij noemen dit contaminatie van de Volwassene. </p> http://www.denaco.nl/intranet/topic.php?id=24#post-39 ma, 31 jan 2011 10:38:05 +0000 John Giezen 39@http://www.denaco.nl/intranet/ <p>DE OUDER </p> <p>De Ouder bestaat uit een enorme hoeveelheid registraties, die in de hersenen opgeslagen zijn, van onberedeneerde of opgedrongen externe gebeurtenissen die zijn waargenomen door een persoon in zijn eerste levensjaren, naar schatting ongeveer de eerste vijf.<br /> Dit is de periode voorafgaand aan de sociale geboorte van het individu, voordat hij gehoor geeft aan de eisen van de samenleving, zijn huis verlaat en naar school gaat. De naam Ouder is de beste omschrijving voor deze gegevens omdat de 'opnamebandjes' die zijn ontstaan uit het voorbeeld en de uitspraken van de eigen ouders, of plaatsvervangers van de eigen ouders, de meeste betekenis hebben. Alles wat een kind zijn ouders heeft zien doen, en alles wat hij hen heeft horen zeggen is opgenomen in de Ouder. Iedereen heeft een Ouder want iedereen heeft externe impulsen ondergaan gedurende de eerste vijf levensjaren.<br /> De vader en moeder worden inwendig verwerkt tot de Ouder, in registratie van wat het kind hen hoorde zeggen en zag doen. </p> <p>De Ouder is specifiek voor ieder persoon, omdat het registraties zijn van die reeks vroege ervaringen die voor hen uniek zijn. </p> <p>De informatie in de Ouder is rechtstreeks geregistreerd zonder voorafgaande correctie. De situatie van het jong kind, zijn afhankelijkheid en zijn onvermogen om met woorden begrippen te vormen, maken het hem onmogelijk wijzigingen of correcties aan te brengen of verklaringen te vinden. Als dus de ouders vijandig waren en steeds met el kaar twistten, werd zo'n ruzie geregistreerd samen met de angst die het kind voelde als hij zag hoe de twee mensen van wie zijn voortbestaan afhankelijk was, op het punt stonden elkaar te vernietigen. Er was geen mogelijkheid om in deze registratie het feit op te nemen dat de vader dronken was omdat zijn zaak failliet was gegaan, of dat de moeder radeloos was omdat ze juist had ontdekt dat weer zwanger was. In de Ouder zijn alle vermaningen, regels en wetten geregistreerd die het kind van zijn ouders te horen kreeg en tijdens hun leven waarnam. Zij bestrijken deze gehele periode vanaf de vroegste ouderlijke communicaties, die niet verbaal werden geïnterpreteerd maar via de toon van de stem, de gezichtsuitdrukking, strelingen, of het uitblijven van strelingen, tot de uitgebreidere verbale regels en verordeningen waar de ouders zich van bedienden toen het kleine mensje woorden begon te begrijpen. In deze reeks van registraties zijn de duizenden 'nee's' opgenomen, gericht tot ( kleine dreumes, de herhaalde 'niet doen's' waarmee hij wel bestookt, de angstige en ontzette blik in zijn moeders ogen als hij schande over het gezin bracht omdat hij in zijn onhandigheid de antieke vaas van tante Marie had gebroken.<br /> De blijde kreetjes van een gelukkige moeder en de verrukte blikken van een trotse vader worden eveneens geregistreerd. Als wij bedenken dat het 'opnameapparaat' voortdurend ingeschakeld is, kunnen wij ons een beeld vormen van de enorme hoeveelheid gegevens in de Ouder.<br /> Later komen de gecompliceerdere uitspraken: Denk erom jongen, waar ter wereld je ook bent, je zult steeds weer bemerken dat de beste mensen gereformeerd zijn; lieg nooit; betaal. schulden; je wordt beoordeeld naar je vrienden; als je je bord leeg eet, ben je een lieve jongen; verkwisting is de grootste zonde; je kunt een man nooit vertrouwen; je kunt een vrouw nooit vertrouwen; je maakt je onmogelijk als je het doet en je maakt je onmogelijk als je het niet doet; je kunt een smeris nooit vertrouwen; ledigheid is des duivels oorkussen; loop niet onder een ladder door; behandel je naaste zoals je zelf wenst te worden behandeld; sla je naastte, anders slaat hij jou. </p> <p>Of deze regels vanuit een ethisch standpunt bezien nu goed zijn of slecht, het belangrijkste punt blijft dat ze worden geregistreerd als de waarheid, afkomstig uit die bron van veiligheid, van de mensen die 'zo groot zijn als reuzen<br /> in een periode dat de hummel er alle belang bij heeft hen aangenaam te zijn en te gehoorzamen. Het is een permanente registratie. Niemand kan die verwijderen. Het hele leven lang kan deze 'band' opnieuw worden afgedraaid.<br /> Dit opnieuw afdraaien houdt het hele leven een machtige invloed.<br /> De voorbeelden van afdwingen, doordrijven, soms toegevend maar veel vaker beperkend, worden nauwkeurig verwerkt in een omvangrijke reeks gegevens die van essentieel belang zijn voor het voortbestaan van het individu binnen een bepaalde groep, aanvankelijk het gezin en later een opeenvolging van groepen die noodzakelijk zijn voor het leven. Zonder een lichamelijke ouder zou het kind sterven. De inwendige Ouder is eveneens een beschermer. Hij behoedt voor vele gevaren die bij persoonlijke ervaring de dood zouden kunnen veroorzaken. In de Ouder is de registratie 'Kom niet aan dat mes!' Het is een streng verbod In de ogen van het kind houdt dit in dat zijn moeder hem bij overtreding van dit verbod zal slaan of op andere wijze haar afkeuring zal tonen. De grotere bedreiging is dat hij zich zal snijden en doodbloeden. Dit kan hij niet begrijpen. Hij beschikt niet over voldoende gegevens. De registratie van ouderlijke geboden is dus, zowel in lichamelijke als in sociale zin, een onmisbaar hulpmiddel om in leven te blijven. </p> <p>Nog een kenmerk van de Ouder is de getrouwe weergave van inconsequenties. Ouders handelen niet overeenkomstig hun woorden. Ouders zeggen: 'Lieg niet,' maar vertellen zelf leugens. Ze zeggen tegen hun kinderen dat roken slecht is voor de gezondheid, maar roken zelf. Ze beweren een bepaalde geloofsovertuiging te hebben maar leven niet volgens deze overtuiging. Voor het kleine kind is het niet veilig om deze inconsequenties in twijfel te trekken en dus raakt het verbijsterd. Daar deze gegevens verwarring en angst veroorzaken, verdedigt het kind zich door de registratie uit te schakelen.</p> <p>Wij zien de Ouder hoofdzakelijk als de registraties van transacties tussen de beide ouders van het kind. Het is misschien een goede vergelijking om de registraties van Ouder· gegevens te zien als de stereofonische registratie van geluid </p> <p>Er zijn twee geluidsbanden die, als ze harmoniëren, een prachtig effect geven wanneer ze tezamen worden afgespeeld. Als ze niet harmoniëren, is het effect onaangenaam, de registratie wordt dan ter zijde gelegd en weinig of helemaal niet gespeeld. Dit nu gebeurt als de Ouder tegenstrijdige gegevens bevat. De Ouder wordt onderdrukt, of in het uiterste geval geheel uitgeschakeld. Moeder kan best een 'goede' moeder zijn geweest en vader een 'slechte' vader of andersom.<br /> Veel bruikbare informatie wordt vastgelegd door registratie van goede gegevens van een van de ouders; maar aangezien de Ouder gegevens bevat van de andere ouder, die tegenstrijdig zijn en angstaanjagend, wordt de totaliteit van de Ouder afgezwakt of verbrokkeld. Tegenstrijdige Ouderinformatie krijgt geen kans om 'hoorbaar' door te komen als een sterke invloed in het leven van de persoon.</p> <p>Een andere beschrijving van dit fenomeen is de wiskundige vergelijking: plus maal min is min. Het doet er niet toe hoe groot de plus was of hoe klein de min. Het resultaat is altijd min - een verzwakte, uiteengevallen Ouder. In het latere leven kan dit tweeslachtigheid, tegenstrijdigheid en wanhoop ten gevolge hebben - tenminste voor de persoon die niet in staat is de Ouder te onderzoeken.</p> <p>Veel Ouder-informatie vinden we in het dagelijks leven terug onder de rubriek 'hoe-moet-je': hoe moet je een spijker inslaan, hoe moet je een bed opmaken, hoe moet je soep eten, hoe moet je je neus snuiten, hoe moet je de gastvrouw bedanken, hoe moet je een hand geven, hoe moet je doen alsof er niemand thuis is, hoe moet je de handdoeken opvouwen en hoe moet je de kerstboom versieren. Het hoe moet-je omvat een enorme hoeveelheid informatie, verkregen door de ouders gade te slaan. Het is merendeels bruikbare informatie die de kleine persoon leert zelfstandig te worden. Later (als zijn Volwassene vaardiger is geworden en beter in staat om de Ouderinformatie aan een onderzoek te onderwerpen) worden deze vroegere handelwijzen soms bijgewerkt of vervangen die deze vroegste instructies met strenge nadrukkelijkheid kreeg ingeprent, zal moeilijker tot een onderzoek van de oude handelwijzen komen en zal er zich soms aan blijven vastklampen, ook als deze instructies onbruikbaar zijn geworden, omdat hij een dwang heeft ontwikkeld om de dingen' op deze manier en niet anders' te doen.</p> <p>De moeder van een tiener vertelde over het volgend ouderlijk verbod dat lange tijd haar huishouden had gedomineerd. Haar moeder had tegen haar gezegd: 'Je mag nooit een hoed op tafel leggen of een jas op het bed.' Dus legde ze nooit in haar leven een hoed op tafel of een jas op het bed. Wanneer ze het soms vergat of als een van haar kinderen dit oude verbod overtrad, veroorzaakte dit bij haar een overdreven reactie die niet in verhouding stond tot deze kleine overtreding van de regels der netheid. Nadat ze tientallen jaren lang met deze niet getoetste wet had geleefd, vroeg de moeder ten slotte aan de grootmoeder (toen in de tachtig): Moeder, waarom mag je nooit een hoed op tafel leggen of een jas op het bed?<br /> De grootmoeder antwoordde dat toen zij klein was enige buurkinderen luizen hadden, en haar moeder had haar gewaarschuwd dat ze de hoofddeksels van de buurkinderen nooit op tafel mocht leggen en hun jassen nooit op het bed. Heel begrijpelijk. De nadrukkelijkheid van de vroegere waarschuwing was logisch. En als we Penfields bevindingen in aanmerking nemen, is het eveneens begrijpelijk waarom de registratie doorkwam met de oorspronkelijke aandrang. Veel van onze leefregels zijn zo.</p> <p>Soms is de invloed moeilijker te ontdekken. </p> <p>Als wij ons realiseren dat duizenden eenvoudige leefregels zijn geregistreerd in de hersenen van ieder mens, krijgen wij een indruk van de omvang en de veelheid aan informatie die de Ouder bevat. Veel van deze geboden zijn versterkt door toevoegsels als 'nooit' en 'altijd' en 'vergeet nooit dat', en we mogen aannemen dat ze beslag leggen op bepaalde primaire zenuwcellenkanalen en ons voorzien van pasklare informatie voor actuele transacties. Deze regels zijn de oorzaak van dwanghandelingen, grillen en buitensporigheden, die later in het gedragspatroon optreden. Of de Ouder-gegevens een last zijn of een zegen is afhankelijk de mate waarin ze van toepassing zijn op het heden, en of deze gegevens zijn bijgewerkt door de Volwassene, waarvan wij de functie eveneens in dit hoofdstuk zullen bespreken.<br /> Buiten de biologische ouders zijn er nog andere bronnen van Ouder-gegevens. Een driejarige die dagelijks vele uren voor de televisie zit, registreert ook wat hij ziet.<br /> De programma's waar hij naar kijkt, vormen een 'aangeleerde' levensopvatting. Als hij gewelddadige programma's ziet, zal hij, naar mijn mening, gewelddadigheid registreren in zijn Ouder. Zo is het nu eenmaal. Zo is het leven!<br /> Deze conclusie is absoluut juist als zijn ouders geen tegenstand bieden door een ander programma op te zoeken. Als zij zelf genieten van gewelddadige programma's voelt het kind van twee kanten goedkeuring - van de televisie en van zijn ouders - en het zal menen dat het gewelddaden mag plegen mits het de benodigde hoeveelheid onrechtvaardigheden verzamelt. De kleine mens vindt zijn eigen redenen wel om de boel overhoop te schieten net zoals de sheriff; drie avonden achtereen veedieven, een overval op de postkoets en een vreemdeling die iets met juffrouw Kitty uitspookt, daar kan een klein mensje zich gemakkelijk mee meten. Veel ervaringen met oudere bloedverwanten of andere gezaghebbende figuren worden eveneens geregistreerd in de Ouder. Iedere externe situatie waarbij de kleine persoon zich zo afhankelijk voelt dat hij niet in staat is te toetsen of te onderzoeken, levert gegevens op die worden vastgelegd in de Ouder. (Er is een ander soort externe ervaring van het zeer jonge kind die niet wordt geregistreerd in de Ouder, en die wij zullen behandelen bij de beschrijving van de Volwassene.) </p> http://www.denaco.nl/intranet/topic.php?id=22#post-37 wo, 19 jan 2011 21:27:38 +0000 John Giezen 37@http://www.denaco.nl/intranet/ <p>HET KIND<br /> Terwijl externe gegevens worden geregistreerd tot het geheel van gegevens dat wij de Ouder noemen, vindt gelijktijdig een andere registratie plaats. Dit is de registratie van interne gebeurtenissen, de reacties van de kleine mens op wat hij hoort en ziet. In dit verband is het belangrijk te denken aan Penfields observatie:</p> <p>(De proefpersoon ondergaat wederom de emotie die de situatie aanvankelijk bij hem veroorzaakte, en hij staat op dezelfde juiste of onjuiste manier tegenover de ervaring als vroeger. Hieruit volgt dat de opgeroepen herinnering niet een exacte fotografische of fonografische reproductief is van situaties of gebeurtenissen uit het verleden. Het is de reproductie van dat wat de patiënt zag en hoorde, voelde en begreep.)</p> <p>De totaliteit van gegevens die dit 'zien en horen, voelen en begrijpen' inhoudt, noemen wij het Kind.<br /> Daar de jonge persoon geen vocabulaire tot zijn beschikking heeft tijdens de periode van zijn moeilijkste eerste ervaringen, worden zijn reacties grotendeels gevoelsmatig uitgedrukt.<br /> Wij moeten zijn situatie in deze eerste levensjaren niet uit het oog verliezen. Hij is klein, hij is afhankelijk, hij is onbekwaam, hij is onhandig, hij heeft geen woorden tot zijn beschikking om begrippen te vormen.<br /> Emerson heeft gezegd dat we 'een boze blik op waarde moeten kunnen schatten'. Het kind weet niet hoe het dat moet doen. Een boze blik in zijn richting zal uitsluitend gevoelens teweegbrengen die zijn voorraad negatieve gegevens omtrent zichzelf zal vergroten. Het is mijn schuld. Alweer. Dat is het altijd. Zal het ook altijd blijven. Tot in alle eeuwigheid.<br /> In deze periode van hulpeloosheid wordt een eindeloze hoeveelheid absolute en starre eisen gesteld aan het kind.</p> <p> Aan de ene kant voelt het de aandrang (genetische registratie) zijn behoefte te doen wanneer en waar het dat wenst, te onderzoeken, te kennen, te vermorzelen en te bonken, uitdrukking te geven aan zijn gevoelens, en alle prettige sensaties te beleven van beweging en ontdekking. Aan de andere kant is er de voortdurende eis van zijn omgeving, voornamelijk de ouders, van deze primaire bevredigingen af te zien met de ouderlijke goedkeuring als beloning. Deze goedkeuring, die ieder ogenblik weer kan verdwijnen, is een onpeilbaar mysterie voor het kind, dat nog geen vast verband ziet tussen oorzaak en gevolg.<br /> Het voornaamste bijproduct van dit frustrerende civilisatieproces is een reeks negatieve gevoelens. Op grond van deze gevoelens komt de kleine persoon reeds spoedig tot de conclusie 'ik ben niet o.k.' Wij noemen dit bondig zelfoordeel het niet o.k., of het niet o.k.-Kind. Deze conclusie en de voortdurende beleving van de ongelukkige gevoelens die tot de conclusie hebben geleid en die ook bevestigen, worden permanent vastgelegd in de hersenen en deze registraties kunnen niet worden uitgewist.<br /> Deze permanente registratie is het restje kind dat overblijft. Van ieder kind. Zelfs het kind van vriendelijke, liefhebbende en goed menende ouders. Het is de situatie van de vroege kinderjaren en niet de bedoeling van de ouders die het probleem veroorzaakt.<br /> Mijn zevenjarige dochter Heidi gaf een voorbeeld van dit dilemma van de kinderjaren, toen ze op een ochtend aan het ontbijt zei 'Pappa, als ik een pappa heb die o.k. is en een mamma die o.k. is, hoe komt het dan dat ik niet o.k. ben?'<br /> Als de kinderen van 'goede' ouders de niet o.k.-last dragen, dan kan men zich voorstellen wat de kinderen te dragen hebben van ouders die zich schuldig maken aan grove verwaarlozing, mishandeling en wreedheid.<br /> Evenals de Ouder is het Kind een zijnswijze waarin een persoon kan overgaan op vrijwel ieder moment tijdens zijn huidige transacties. Er kunnen ons dagelijks dingen overkomen die de situatie van de kinderjaren doen herleven er dezelfde gevoelens oproepen die we toen ondergingen. Wij kunnen ons dikwijls in situaties bevinden waar we geconfronteerd worden met onmogelijke alternatieven, waar wij ons in het nauw gebracht voelen of dat ook werkelijk zijn.<br /> Deze situaties 'roepen het Kind te voorschijn' zoals we zeggen, en veroorzaken een herleving van de oorspronkelijke gevoelens van frustratie, verwerping of verlatenheid, er wij beleven een nieuwe versie van de oorspronkelijke de· pressie van het kleine kind. Als een persoon in de ban is val zijn gevoelens, zeggen we daarom dat zijn Kind aan het woord is. Als zijn verstand wordt overheerst door zijn woede zeggen we dat zijn Kind de leiding heeft.<br /> Maar er is ook een gunstige kant aan de zaak! In het Kind is tevens een grote hoeveelheid positieve gegevens. In het Kind zetelen de creativiteit, de nieuwsgierigheid, de wens tot onderzoeken en kennen, de drang tot aanraken, voelen, ervaren, en de registraties van de heerlijke ongeëvenaarde gevoelens van de eerste ontdekkingen. In het Kind zijn ook de talloze geweldige 'O-zo-moet-dat' -ervaringen geregistreerd, de primeurs in het leven van een klein mensje; voor het eerst drinken uit de tuinslang, voor het eerst het zachte poesje aaien, de eerste vaste greep om de tepel van de moeder, de eerste maal dat de lampen aangaan omdat het de schakelaar omdraait, de eerste jacht onder water op de zeep in het bad, de herhaalde terugkeer tot deze heerlijke dingen, telkens weer. Deze gevoelens van intense blijdschap worden eveneens geregistreerd. Bij alle niet o.k.-registraties is ook een tegenwicht, het sussende o.k. van moeders zachte wiegen, het zachte gevoel van de lievelingsdeken, een voortdurend goede reactie op gunstige externe gebeurtenissen (als het tenminste om een begunstigd kind gaat!), en ook deze registraties kunnen opnieuw worden beleefd in de transacties van heden. Dit is de luchthartige kant van de zaak, het gelukkige kind, het zorgeloze vlindertjes vangende jongetje, het kleine meisje met chocolade om haar mond. Ook dit komt door in de actuele transacties. Maar onze waarnemingen zowel omtrent kleine kinderen als omtrent onszelf als volwassenen hebben ons bevestigd dat de niet o.k.-gevoelens de goede gevoelens verre overtreffen.</p> <p>Daarom menen wij te mogen zeggen dat ieder van ons een niet o.k.-Kind in zich heeft.<br /> Dikwijls stelt men mij de vraag: Wanneer houden de Ouder en het Kind op te registreren? Bevatten de Ouder en het Kind uitsluitend ervaringen uit de eerste vijf levensjaren? Ik meen dat het kind rond de tijd dat het zijn huis verlaat voor zijn eerste onafhankelijke sociale ervaring - de school- reeds blootgesteld is aan nagenoeg iedere mogelijke houding en waarschuwing van zijn ouders, en dat als verdere ouderlijke communicaties dus in feite slechts versterkingen zijn van wat reeds werd geregistreerd. Het feit dat het kind thans 'zijn Ouder' gaat 'gebruiken' jegens anderen, heeft eveneens een versterkende invloed, die in overeenstemming is met de aristotelische gedachte dat wat wordt uitgedrukt ook indruk heeft gemaakt. Wat de overige registraties in het Kind betreft, is het vrijwel ondenkbaar dat er een emotie bestaat die een vijfjarige niet reeds in de hevigste vorm heeft ondergaan. Dit stemt overeen met de meeste psychoanalytische theorieën en ook mijn eigen observaties bevestigen dat.<br /> Als wij dus uit onze kinderjaren stappen met een hele reeks ervaringen die zijn vastgelegd in een onuitwisbaar Ouder en een onuitwisbaar Kind, wat zijn onze kansen dan om te veranderen?<br /> Hoe kunnen wij aan het verleden ontsnappen? </p> http://www.denaco.nl/intranet/topic.php?id=18#post-32 do, 04 nov 2010 16:55:48 +0000 John Giezen 32@http://www.denaco.nl/intranet/ <p>Overgenomen uit Strook 3 mei 2010 van de NVTA</p> <p>TA en onze energiehuishouding<br /> In dit deel zoeken we naar antwoorden op vragen als:<br /> Hoe komt het toch dat mensen van sommige activiteiten zeggen energie te krijgen, terwijl andere bezigheden hen juist meer energie kosten dan ze lief is?<br /> Hoe komt het dat sommige mensen voortdurend klagen over werkdruk, terwijl er toch weinig of soms niets uit hun handen komt?<br /> Hoe komt het dat mensen die ooit vol goede moed aan een nieuw baan begonnen na verloop van tijd, soms al na een paar maanden, de zin er in kwijt lijken te zijn? </p> <p>Hoe komt het dat de ene mens fit en vrolijk de pensioengerechtigde leeftijd bereikt terwijl een ander zich al ver voor dat moment futloos naar de eindstreep begeeft? </p> <p>Vooral voor leidinggevenden zijn dit relevante vragen. Leidinggevenden kunnen hun bedrijf of organisatie immers in hoge mate inspireren of juist demoraliseren door de manier waarop zij met hun eigen energie en die van anderen omgaan.<br /> Stel dat er een uiterst praktische theorie is die je helpt op voorhand in te schatten of de energie die je in een project, een gesprek of een vergadering stopt zal gaan renderen. Stel dat er inschattingsmethoden zijn die er toe kunnen leiden dat je nog beter je eigen energiehuishouding kunt managen. Aan het eind van de week energiek het weekend in. Nooit meer uitgewoond de eerste dagen van je vakantie verliezen aan bijkomen. Het energielek dicht! Binnen de Transactionele Analyse (TA) is veel nagedacht en veel onderzoek gedaan naar gedragpatronen die meer energie kosten dan nodig of wenselijk is. Spelmatige patronen, zoals TA ze noemt, leiden vaak tot grote onevenwichtigheid waar het gaat ‘return on investment’. Binnen die patronen wordt vaak erg veel energie geïnvesteerd zonder dat het voldoende rendement oplevert. Een heldere analyse van persoonlijke stijlkenmerken en zich herhalende patronen kan bijdragen aan een aanpassing van het eigen handelingsrepertoire. </p> <p>Energievretende Spelmatige communicatie<br /> In zijn wereldwijde bestseller Games people play definieerde Eric Berne Spel als volgt: Een Spel is een doorlopende reeks complementaire (parallelle) transacties met bijbedoeling(en), die voeren naar een nauwkeurig omschreven voorspelbaar resultaat.<br /> Psychologische spelen, in de zin waarop Eric Berne daarover in de vorige eeuw publiceerde, hebben een aantal kenmerken. Hoe meer van deze kenmerken aanwezig zijn des te waarschijnlijker is het dat er sprake is van een energievretende spelmatige communicatie.<br /> Spel heeft de neiging zich te herhalen.<br /> Spelers denken (of zeggen) aan het start van een Spel vaak: ‘Daar gaan we (of ze) weer’ of ‘Het is weer zover’.<br /> Spel heeft een hoge mate van voorspelbaarheid.<br /> Spelers denken (of zeggen) na afloop van een Spel dikwijls: ‘Zie je wel!’ of ‘Ik heb altijd al geweten dat ...’.<br /> Communicatie in Spel heeft iets dubbels. </p> <p>Spelmatige gedrag (van de ander van jezelf) voelt niet OK. Er spelen altijd bijbedoelingen meer. Het is niet wat het is. Er volgen zinnetjes als: ‘Heb je nou je zin?’<br /> In Spel komt op een moment ‘de aap uit de mouw’. </p> <p>Ergens tijdens het Spel ervaren de spelers een omslag. Er ontstaat verwarring:<br /> ‘Wat krijgen we nou?’<br /> Aan Spel houden de spelers een rotgevoel over.<br /> Na afloop van een Spel is niemand blij wat er is gebeurd. ‘Balen!’<br /> Spel wordt onbewust gespeeld.<br /> Het onconstructieve wordt vaak als normaal ervaren. Het feit dat er minder positieve sfeer ontstaat is heel gewoon geworden en is onderdeel van de cultuur.<br /> Spel is dus een belangrijke manier om relaties voorspelbaar te maken en te houden. Leren omgaan met onzekerheid, openheid en kwetsbaarheid helpt het Spelniveau te verlagen! </p> <p>Opdracht<br /> Om de kracht van Spelmatig gedrag te verkennen kun je volgende experiment doen. Voor de lol, maar met een serieuze ondertoon. Zoek een collega om dit ‘spel’ mee te spelen. Spreek af dat jij zo dadelijk kort iets vertelt over een eenvoudige kwestie uit je werk waar je niet zo goed uitkomt. Spreek af dat je collega je direct, straight from the heart, een advies geeft in de zin van: ‘Waarom doe je niet ... (dit of dat)?’ Spreek af dat jij reageert met ‘Ja, dat is een goede idee, maar... (Je legt uit waarom dat natuurlijk niet werkt.) Spreek af dat je collega dat weer een oplossing aandraagt, waarna jij weer reageert met uit te leggen waarom ook dat niet werkt. Je zult merken dat, hoewel je het maar voor de lol doet, dat de emoties kunnen oplopen. Dit Spel heet ‘Waarom doe je niet? Ja, maar...’ en wordt heel veel gespeeld in bedrijven en organisaties. Het is een energieverliezer van jewelste.<br /> Lager Spelniveau, hoger energieniveau<br /> Waarom hechten mensen aan deze Spelpatronen? Wat maakt dat managers en medewerkers onderling verzeild kunnen raken in deze improductieve, vaak energieslurpende, patronen? In het basisboek Einstein en de kunst van het zeilen kun je in Venster 2 lezen dat Spel gespeeld wordt ‘om werkelijke ontmoeting te vermijden’. In zijn boekje Games people play gaat Berne dieper in op wat mensen beweegt om zo veel energie te stoppen in niet effectieve communicatieve patronen, in Spel. Er moet, zo meent Berne, ‘voordeel’ te behalen zijn. Dat klinkt misschien raar, maar mensen doen dingen niet voor niks. Als mensen zich keer op keer een zekere mate van ellende op de hals halen, kan het haast niet anders of ze hebben er baat bij. Soms vertellen mensen die hulp zoeken dat ze ‘al jaren last hebben van de situatie die ze nu willen aanpakken’. Als je iets laat voortbestaan dat in principe is aan te pakken, doe je dat niet voor niks. Er is logica hoewel die vaak diffuus is en niet altijd beseft wordt. Berne noteert maar liefst zes mogelijke ‘voordelen’:<br /> Spelen helpen om scriptovertuigingen te behouden<br /> Spelen helpen om situaties die lastig te hanteren zijn te vermijden<br /> Spelen bieden een framewok voor pseudo-intieme socialisatie<br /> Spelen bieden stof om over te praten<br /> Spelen leveren strooks, vooral negatieve, op<br /> Spelen leveren ervaringen op de levenspositie te bevestigen </p> <p>Scriptovertuigingen<br /> Spel eindigt altijd in een of andere vorm met de verzuchting (in jezelf of tegen anderen) ‘Zie je wel...’ of ‘Hetgeen maar weer eens bewijst dat .... of ‘Ik wist altijd al dat ....’. Spel ‘helpt’ de spelers hun kijk op zichzelf, anderen en de wereld waarin ze leven en werken ‘in stand te houden’.<br /> Vermijden<br /> Spel wordt gespeeld om lastige situaties die een bedreiging zijn voor ons referentiekader te vermijden. Mensen hechten erg aan de manier waarop ze tegen leven en werken aankijken. Wie aanvoelt komen dat hij iets mee zou kunnen maken dat die kijk ter discussie zou kunnen stellen, kan altijd nog een Spel spelen.<br /> Pseudo-intimiteit<br /> Door Spel ontstaat er ‘nauw contact’ zonder dat ter sprake hoeft te komen wat werkelijk ter sprake zou moeten komen. Spel spelen mensen uit angst voor de werkelijke ontmoeting. In Spel gaat het wel ergens over, maar het gaat niet over waarover het zou moeten gaan.<br /> Gespreksstof<br /> Wie wel eens flarden opvangt van een gesprek over ‘die en die’ of zelf wel eens meedoet aan het kletsen over een (vaak min of meer) onverkwikkelijke kwestie mag aannemen dat de besproken situatie een Spelmatig patroon kende. Veel Omstanders zijn blij dat ‘het gedoe’ op het werk zorgt voor voldoende stof tot praten tijdens koffie-, thee- en lunchpauze.<br /> Strooks<br /> Om te voorkomen dat ze strooks tekort komen, spelen veel mensen een Spel, dat ze vaak al leerden spelen als kind. Kinderen hebben heel snel door hoe ze negatieve strooks kunnen scoren. Een negatieve strook is beter dan geen strook. Het is raar maar waar: Mensen worden liever ‘geslagen’ dan genegeerd, krijgen liever kritiek dan helemaal geen aandacht.<br /> Levenspositie<br /> Spel houdt het Kind in ons gerust. Aan het eind van het Spel krijgt het zijn oude vertrouwde plek in het leven bevestigd. Ik ben niet OK, Jij bent OK (- +) of Ik ben OK, jij bent niet OK (+ -) of Ik ben niet OK, jij bent niet OK (- - ). Liever de zekerheid van het pijnlijke bekende dan de onzekerheid van het nieuwe (hoe aantrekkelijk die ook wordt voorgespiegeld). </p> <p>Rode draad is dat Spel onze overtuigingen over onszelf, de anderen en de wereld waarin we leven herbevestigt. Hoewel scriptovertuigingen archaïsch en weinig helpend zijn, zijn ze voor het Kind in ons een manier om de wereld te begrijpen en met de wereld om te gaan. Ze houden de wereld voorspelbaar (en de angst in toom!).<br /> Iemand zei eens: Script is shit, maar het is vertrouwde shit! Het is je comfortzone hoezeer je er ook soms last van hebt. Het houdt het leven voorspelbaar. Je weet wat je hebt en je weet wat je krijgt... Door te veranderen zet je – met een woordspeling - je script op het spel en daarmee de voorspelbaarheid der dingen! Voor een voldoende hoog energieniveau in je leven en werken is het aan te bevelen het Spelniveau zo laag mogelijk te houden. </p>